Godin Dimitra (Demeter)

Hoewel de priesteressen van Dimitra (Demeter), de godin van het korenveld, bruiden en bruidegoms inwijden in de geheimen van het echtelijk bed, heeft ze zelf geen echtgenoot. Toen ze nog jong en vrolijk was, baarde ze Zeus, haar broer, uit een buitenechtelijke verhouding van Kore en de wellustige Iakchos. Verder baarde ze Ploutos, als zoon van de Titaan Iasios, op wie ze verliefd werd tijdens de bruiloft van Kadmos en Harmonia. In vuur en vlam gezet door de nektar, die op het feest als water stroomde, glipten de verliefden het huis uit en beminden elkaar openlijk op een driemaal geploegd veld. Bij hun terugkomst giste Zeus op grond van hun gedrag en de modder op hun armen en benen wat ze hadden gedaan, en in woede ontstoken over het feit dat Iasios het had gewaagd Dimitra aan te raken doodde hij Iasios met een bliksemflits. Sommigen zeggen echter dat Iasios door zijn broer Dardanos werd gedood of door zijn eigen paarden aan stukken werd gescheurd.

Dimitra zelf heeft een vriendelijke ziel en Erysichthon, zoon van Tropias, was een van de weinige mannen die ze ooit hardvochtig heeft behandeld. Aan het hoofd van twintig metgezellen waagde Erysichthon het een  boomgaard binnen te dringen die de Pelasgen voor haar in Dotion hadden geplant en begon de heilige bomen om te hakken omdat hij het hout voor zijn nieuwe banketzaal wilde gebruiken. Dimitra nam de gedaante aan van Nikippe, de priesteres van de gaarde, en gelastte Erysischthon op vriendelijke toon van zijn plan af te zien. Pas toen hij haar met zijn bijl bedreigde onthulde ze zich in al haar pracht en veroordeelde hem eeuwig honger te lijden, hoeveel hij ook at. Hij keerde terug naar de maaltijd en laafde zich de hele dag op kosten van zijn ouders, maar werd, naarmate hij meer at, hongeriger en magerder, tot ze het zich niet langer konden veroorloven hem van voedsel te voorzien en hij een bedelaar werd die op straat vuil at. Pandareos de Kretenzer daarentegen, die de gouden hond van Zeus stal en haar zo wreekte voor de moord op Iasios, beloonde ze met de vorstelijke gift dat hij nimmer buikpijn zou hebben.

Dimitra verloor haar vrolijkheid voorgoed toen de jonge Kore, die nadien Persephone heette, haar werd afgenomen. Hades werd verliefd op Kore en ging Zeus toestemming vragen haar te huwen. Zeus vreesde zijn oudste broer te kwetsen door dit zondermeer te weigeren, maar wist ook dat Dimitra het hem niet zou vergeven als Kore naar Tartaros zou worden gezonden; hij antwoordde daarom diplomatiek dat hij zijn toestemming noch kon geven noch kon weigeren. Dit stemde Hades driest genoeg om het meisje te ontvoeren terwijl ze in een weide bloemen aan het plukken was - het kan gebeurd zijn in het Siciliaanse Enna, of in het Attische Kolonos, of in Hermione, of ergens op Kreta, of in de buurt van Pisa, of in Lerna, of bij de Arkadische stad Pheneos, of bij het Boiotische Nysa, of ergens anders in de ver uiteenliggende streken die Dimitra op haar zoektocht naar Kore aandeed. Haar eigen priesters zeggen echter dat het in Eleusis is gebeurd. Zonder zich rust te gunnen zocht ze Kore negen dagen en nachten, terwijl ze at noch dronk, en de hele tijd vruchteloos riep. Het enige nieuws kreeg ze van de oude Hekate, die Kore op een ochtend ' ik word verkracht ! ik word verkracht ' had horen roepen, maar geen teken van haar bespeurd toen ze te hulp was gesneld.

' O, wat drinkt u gulzig ! ' riep Abas, een oudere zoon van Keleos, toen Dimitra de kroes gerstewater, die met munt was gekruid, met grote slokken leegdronk. Dimitra wierp hem een grimmige blik toe, en veranderde hem in een hagedis. Ietwat beschaamd over haar gedrag besloot Dimitra nu Keleos een dienst te bewijzen door Demophoön ontsterfelijk te maken. Die nacht hield ze hem boven het vuur om zijn sterfelijkheid weg te branden. Metaneira, die de dochter van Amphiktyon was, kwam toevallig de zaal binnen voor het proces was voltooid en verbrak de betovering. Demophoön stierf dus. ' Mijn huis is een ongelukshuis ! ' klaagde Keleos, die het lot van zijn beide zoons beweende en sindsdien Dysaulos heette. ' Droog je tranen, Dysaulos, ' zei Dimitra. ' Je hebt nog drie zoons, onder wie Triptolemos, die ik zulke grote gaven wil schenken dat je je dubbele verlies zult vergeten. '

Want Triptolemos, die het vee van zijn vader hoedde, had Dimitra herkend en haar het nieuws verschaft dat ze nodig had: tien dagen daarvoor waren zijn broers Eumolpos, een schaapherder, en Euboulos, een zwijnenhoeder, buiten in de velden geweest om hun dieren te voeden, toen de aarde plotseling was opengespleten en pal voor zijn ogen de zwijnen van Euboulos had verzwolgen. Toen was er, met luid gestamp van hoeven, een door zwarte paarden getrokken strijdwagen opgedoemd en de kloof ingedoken. Het gezicht van de menner van de strijdwagen was onzichtbaar geweest, maar hij had zijn rechterarm stevig om een schreeuwend meisje geslagen gehouden. Eumolpos had het verhaal van Euboulos te horen gekregen en had het als onderwerp voor een klaagzang gebruikt. 

Lees verder >>